જૈવવિવિધતા મનુષ્યો માટે કેવી રીતે મહત્વપૂર્ણ છે અને સંરક્ષણ એટલે શું તે સમજાવો?

(N/A) જૈવવિવિધતાનું સંરક્ષણ એટલે જૈવવિવિધતાને શ્રેષ્ઠ સ્તરે જાળવી રાખવા અને વર્તમાન તેમજ ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે ટકાઉ લાભો મેળવવા માટે તેનું રક્ષણ,ઉત્થાન અને વૈજ્ઞાનિક વ્યવસ્થાપન કરવું.
જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણના કારણો:
જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણ માટેના કારણોને ત્રણ મુખ્ય શ્રેણીઓમાં વહેંચી શકાય છે:
$1$. સંકુચિત ઉપયોગિતાવાદી: મનુષ્યો પ્રકૃતિમાંથી અસંખ્ય સીધા આર્થિક લાભો મેળવે છે,જેમ કે ખોરાક (અનાજ,કઠોળ અને ફળો),બળતણનું લાકડું,રેસા,બાંધકામ સામગ્રી,ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો (ટેનિન,લ્યુબ્રિકન્ટ્સ,રંગો,રેઝિન અને અત્તર) અને ઔષધીય મહત્વના ઉત્પાદનો. વિશ્વભરના બજારમાં હાલમાં વેચાતી $25\%$ થી વધુ દવાઓ છોડમાંથી મેળવવામાં આવે છે અને $25,000$ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓનો ઉપયોગ પરંપરાગત દવાઓમાં થાય છે.
$2$. વ્યાપક ઉપયોગિતાવાદી: જૈવવિવિધતા પ્રકૃતિ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી ઇકોસિસ્ટમ સેવાઓમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે,જેમ કે:
$(i)$ ઓક્સિજનનું ઉત્પાદન (દા.ત.,એમેઝોન જંગલ પૃથ્વીના વાતાવરણમાં કુલ ઓક્સિજનના $20\%$ નું ઉત્પાદન કરે છે).
$(ii)$ મધમાખીઓ,પક્ષીઓ અને ચામાચીડિયા દ્વારા ફૂલોનું પરાગનયન,જે ફળ અને બીજ ઉત્પાદન માટે જરૂરી છે.
$(iii)$ પૂર અને જમીનનું ધોવાણ અટકાવવું.
$(iv)$ સૌંદર્યલક્ષી આનંદ,જેમ કે ફૂલોને ખીલતા જોવા અથવા જંગલમાં ફરવું.
$3$. નૈતિક દલીલ: દરેક પ્રજાતિનું આંતરિક મૂલ્ય હોય છે,ભલે તે આપણા માટે કોઈ આર્થિક મૂલ્ય ન ધરાવતી હોય. તેમની સુખાકારીની કાળજી લેવી અને આપણો જૈવિક વારસો ભાવિ પેઢીઓને સોંપવો એ આપણી નૈતિક ફરજ છે.